اسانس
کلمه «اسانس» در زبان فارسی معادلهایی همچون «عطرمایه»، «عصاره»، و «جوهر» دارد.[۱]
اسانس روغنی (نام واژه از زبان فرانسوی (به فرانسوی: Huile essentielle)) و با نام انگلیسی essential oil یا عطرمایه یک مایع روغنی آبگریز غلیظ حاوی ترکیبات شیمیایی فرار از گیاهان است (در دماهای معمولی به راحتی تبخیر میشود). عطرمایهها که به عنوان روغنهای فرار نیز شناخته میشوند.[۲][۳]
عطرمایهها بهطور کلی با استفاده از تقطیر، و غالباً با استفاده از بخار، استخراج میشوند. فرآیندهای دیگر شامل چلاندن با پرس، استخراج با حلال، اسفوماتورا (Sfumatura)، استخراج روغن خالص، صمغگیری، جاسازی در موم و پرس سرد است. از اسانسها (عطر مایهها), فلاونوئیدها، رنگها در ساخت عطرها، مواد آرایشی، صابون و شامپو و خوشبوکنندههای هوا، مواد بهداشتی و سایر محصولات، از اسانس خوراکی برای طعم دادن به غذا و نوشیدنیها و افزودن رایحه به محصولات تمیز کننده خانگی و عود استفاده میشود. عطرمایهها را نباید با عطرها و خوشبوکنندهها اشتباه گرفت زیرا خوشبوکنندهها معمولاً کاملا شیمیایی هستند در حالی که اسانسها از گیاهان گرفته میشوند.[۴][۵][۶]
از گیاهانی که معمولاً در این صنایع و تهیه اسانس میتوان استفاده کرد مثل گل رز، اسطوخودوس، کالندولا که در صنایع آرایشی استفاده میشود. گیاهانی چون جنسینگ، حنزل، گشنیز، ارگانو در که صنایع دارویی استفاده میشود
از اسانسها اغلب برای رایحه درمانی استفاده میشود. اسانسها نوعیداروی جایگزین هستند که در آن اثرات درمانی به ترکیبات معطر نسبت داده میشود. رایحه درمانی ممکن است برای ایجاد آرامش مفید باشد، اما شواهد کافی وجود ندارد که عطرمایهها بتوانند بهطور مؤثری یک بیماری خاص را درمان کنند.[۷] استفاده نادرست از اسانسها میتواند آسیبهایی از جمله واکنشهای آلرژیک و تحریک پوستی ایجاد کند و کودکان نیز به ویژه در معرض اثرات سمی استفاده نادرست قرار دارند.[۸][۹]
همهٔ اسانسها معطر و روغنی هستند